Abstract
Ushbu maqolada sog‘liqni saqlash fenomeni sotsiologik yondashuvlar asosida tizimli tahlil qilingan. An’anaviy biomedikal yondashuvlardan farqli ravishda, sog‘liq bu yerda ijtimoiy konstruksiya sifatida qaraladi. Tadqiqotda Talcott Parsonsning struktura-funksionalistik modeli, Michel Foucaultning biovozorlik nazariyasi, Berger va Luckmanning ijtimoiy konstruktivistik yondashuvi hamda Pierre Bourdieu tomonidan ishlab chiqilgan kapital nazariyasi asosida sog‘liq institutlarining jamiyatdagi o‘rni va ular orqali shakllanuvchi ijtimoiy tengsizliklar tahlil qilindi. O‘zbekiston misolida statistik ma’lumotlar va xalqaro tashkilotlar hisobotlariga tayanilgan holda sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud muammolar – hududlararo tengsizlik, raqamli sog‘liq infratuzilmasi, ayollar va nogiron shaxslarning cheklangan kirish imkoniyati kabi holatlar yoritildi.
Natijalar sog‘liqni saqlash tizimi jamiyatda faqat tibbiy emas, balki ijtimoiy nazorat, resurslar taqsimoti va hokimiyat munosabatlarini shakllantiruvchi kuchli institut ekanligini ko‘rsatdi. Xulosa o‘rnida, sog‘liqni saqlashni faqat klinik nuqtai nazardan emas, balki sotsiologik kontekstda ham o‘rganish zarurligi asoslab berildi.
References
Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. Anchor Books. scielo.br+7en.wikipedia.org+7en.wikipedia.org+7
Gerhardt, U. (1990). Models of illness and the theory of society: Parsons’ contribution to the early history of medical sociology. International Sociology, 5(3), 199–215. journals.sagepub.com+1reddit.com+1
Mrig, E. H. (2020). Integrating fundamental cause theory and Bourdieu to explain pathways between socioeconomic status and health: The case of health insurance denials for genetic testing. Sociology of Health & Illness, 43(1), 133–148. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Farmer, P. (1999). Infections and Inequalities: The Modern Plagues. University of California Press. arxiv.org+3link.springer.com+3link.springer.com+3
Foucault, M. (1976). The Birth of the Clinic: An Archaeology of Medical Perception. Vintage Books. cambridge.org+1asmepublications.onlinelibrary.wiley.com+1
Cockerham, W. C. (2005). Health lifestyle theory and the convergence of agency and structure. Journal of Health and Social Behavior, 46(1), 51–67. scielosp.org+3scielo.br+3en.wikipedia.org+3
Bourdieu, P. (1977). Outline of a Theory of Practice. Cambridge University Press. asmepublications.onlinelibrary.wiley.com+5en.wikipedia.org+5link.springer.com+5
Krieger, N. (1994). Epidemiology and the web of causation: Has anyone seen the spider? Social Science & Medicine, 39, 887–903. en.wikipedia.org
Marmot, M., & Wilkinson, R. G. (Eds.). (2006). Social Determinants of Health (2nd ed.). Oxford University Press. en.wikipedia.org
Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2011). Social Contagion Theory: Examining dynamic social networks and human behavior. arXiv preprint. arxiv.org

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.