Abstract
Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining ma’lumotlariga ko‘ra, keyingi bir necha o‘n yil ichida ortiqcha tana vazni va semizlik muammosi butun dunyoda kuchayib bormoqda. 2022 yilning o‘zida yuqumli bo‘lmagan kasalliklar 40 million odamning umriga zavol bo‘ldi,
bu esa dunyo bo‘yicha barcha o‘lim holatlarining 70 foizini tashkil qiladi. O‘zbekistonda esa har yili barcha o‘lim holatlarining 78 foizi yuqumli bo‘lmagan kasalliklar tufayli yuz bermoqda. 2022 yilda jinsi va yoshi bo‘yicha standartlashtirilgan o‘lim sabablari umumiy tuzilmasida birinchi o‘rinni qon aylanish tizimi kasalliklari (69 foiz), shu jumladan yurak ishemik kasalligi, arterial gipertoniya va uning asoratlari (miokard infarkti, bosh miyaga qon quyilishi) egalladi. Mazkur maqolada mamlakat aholisini infeksion bo`lmagan kasalliklar oldini olish hamda davolash masalalaridagi savodxonligini oshirish, baholash mexanizmlari, bu bo`yicha xorij tajribasi kabi masalalar muhokama etiladi.
References
AQSh Ta'lim Departamenti, Ta'lim statistikasi milliy markazi; [(2023-yil 3-aprelda kirilgan)]. Amerikaliklarning salomatlik savodxonligi.
Li Y. 2022 yilda Xitoy aholisining sog‘liqni saqlash savodxonligi monitoringi natijalari /Y. Li, Q. Mao, Q. Shi // Sog‘liqni saqlash ta'limi. Xitoy. – 2023. – V. 31. – B. 99-103.
K. Sørensen, S. Van den Broucke, J. Pelikan //BMC Public Health. – 2022. – V. 13. – B. 948.
Selden C. Salomatlik savodxonligi /C. Selden, M. Zorn, S. C. Ratzan. – Bethesda, MD: Milliy tibbiyot kutubxonasi, 2020. – 128 b.
Xitoy Xalq Respublikasining Sog‘liqni saqlash va ta'limni mustahkamlash milliy sog‘liqni saqlash komissiyasi bo‘yicha yo‘riqnoma. [(2018-yil 8-aprelda kirilgan)]; Onlaynda mavjud: http://www.nhfpc.gov.cn/xcs/s7846/201611/05cd17 fa96614ea5a9f02bd3f7b44 a25.shtml
Kilfoyle K. A. Salomatlik savodxonligi va ayollarning reproduktiv salomatligi: tizimli sharh / K. A. Kilfoyl, M. Vitko, R. J. O‘Konor // Ayollar salomatligi. – 2019. – V. 25. – B. 1237-1255
Teylor D. M. CKDda cheklangan sog‘liqni saqlash savodxonligining tarqalishi va assotsiatsiyalarini tizimli ko‘rib chiqish / D. M. Teylor, S. D. S. Freyzer, J. A. Bredli // Klin. J. Am. Soc. Nefrol. – 2017. – V. 12. – B. 1070-1084
Shum J. Canadian Airways Health Literacy Study Group Havo yo‘llari kasalliklari va sog‘liqni saqlash savodxonligini (HL) o‘lchash vositalari: Nafas olish tadqiqotlari va amaliyotini xabardor qilish uchun tizimli tahlil / J. Shum, I. Poureslami, D. Wiebe // Bemor tarbiyasi. Hisoblar. – 2018. – V. 101. – B. 596-618
Perazzo J. OIV bilan yashovchi odamlar uchun sog‘liqni saqlash savodxonligi bo‘yicha tadbirlarni tizimli ko‘rib chiqish. OITS /J. Peratzo, D.Reyes, A.A.Vebel //Xulq-atvor. – 2017. – V. 21. – B. 812-821. 10.Ogi H. Ota-onalarning salomatlik savodxonligi va bolalarda uxlash soatlari o‘rtasidagi assotsiatsiyalar: kesma-o‘rganish / H. Ogi, D. Nakamura, M. Ogava //Sog‘liqni saqlash. -2018. – V. 6. – B. 32.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti oldinga siljish: kelgusi o‘n besh yil uchun reja. Onlaynda mavjud: http://www.who.int/healthpromotion/ conferen ces/9gchp/health-literacy-moving-forward/en/
Mirzaeva N. A. Tabiiy fanlarni o‘qitishda pedagogik ta’lim innovatsion klasteri (chirchiq modeli)“eshitdim–ko‘rdim bajardim” tamoyili metodologiyasi //research focus. – 2022. – t. 1. – №. 1. – s. 15-22.